दोधारा चाँदनी,भारतबाट स्वदेश फर्किने नेपालीहरूमा पुनः कोरोना संक्रमण देखिन थालेको छ। पछिल्लो एक साताको अवधिमा भारतबाट फर्किएका १६ जनामा कोरोना संक्रमण पुष्टि भएको सुदूरपश्चिम स्वास्थ्य निर्देशनालयले जनाएको छ। संक्रमण पुष्टि हुनेमध्ये धेरैजसो दिल्लीबाट फर्किएका व्यक्ति हुन्। दिल्ली हालसम्म पनि कोरोनाको उच्च जोखिमयुक्त क्षेत्र मानिन्छ, जसले नेपाल फर्किने आप्रवासीहरूमार्फत संक्रमण सुदूरपश्चिममा भित्रिने खतरा बढाएको छ।
कैलालीको त्रिनगर र बैतडीको झुलाघाट नाकाबाट नेपाल फर्किएकाहरूमा दैनिकजसो संक्रमण देखिन थालेको छ। यद्यपि ती नाकामा स्थापना गरिएका हेल्थ डेस्कहरूमा परीक्षणका लागि आवश्यक किटको अभावले परीक्षण प्रक्रिया निकै कमजोर बनेको छ। मङ्गलबार मात्रै भारतबाट आएका दुई जनामा संक्रमण पुष्टि भएको थियो। सो दिन सुदूरपश्चिम प्रवेश गरेका ६४३ जनामध्ये १४ जनाको मात्र परीक्षण गरिएको थियो।
Advertisement
निर्देशनालयका अनुसार अहिले प्रदेशभर जम्मा ३७० परीक्षण किट उपलब्ध छन्। स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयले हालै २०० किट मात्र पठाएको हो। अत्यन्त सीमित किट उपलब्ध भएकाले हेल्थ डेस्कहरूमा लक्षण देखिएकामात्र परीक्षण गर्ने रणनीति अपनाइएको छ। उदाहरणका लागि, कञ्चनपुरको गड्डाचौकी नाकामा मङ्गलबार १०० किट पुगेपछि मात्र परीक्षण थालिएको हो। सो दिन गड्डाचौकी नाकामा सात जनाको परीक्षण गरिएको थियो।
स्वास्थ्य कार्यालय कञ्चनपुरका प्रमुख ओमप्रकाश जोशीका अनुसार, परीक्षण किट पर्याप्त नभएकाले सबैको परीक्षण सम्भव छैन। लक्षण देखिएकाहरूको प्राथमिकताका साथ परीक्षण भइरहेको छ। हेल्थ डेस्कहरूमा कार्यरत स्वास्थ्यकर्मीहरूले कोरोना मात्र नभई मलेरिया, डेंगुजस्ता रोगहरूबारे सोधपुछ र स्वास्थ्य परामर्श दिने गरेका छन्। गड्डाचौकी हेल्थ डेस्क प्रमुख विशाल भट्टका अनुसार शंकास्पद देखिएकाहरूलाई सात दिन परिवारबाट अलग बस्न सल्लाह दिइन्छ।
Advertisement
यता, स्थानीयवासीहरू भने हेल्थ डेस्कको प्रभावकारिता र सीमामा भइरहेको कमजोरीप्रति असन्तुष्ट देखिन्छन्। पदम थापा नामका एक स्थानीयले भारतबाट आउने सवारी साधन नाकामा नरोकी सिधै नेपाल प्रवेश गर्ने गरेको बताउँदै, प्रशासनले सबै सवारीलाई हेल्थ डेस्कमा रोकेर परीक्षण गर्नुपर्छ भने। उनको भनाइमा, नाकामा पर्याप्त निगरानी छैन, सुरक्षाकर्मीले सवारी रोक्ने गरेको देखिदैन।
कोरोना महामारी सुरु भएपछि सुदूरपश्चिम प्रदेशका मुख्य नाकाहरू—कञ्चनपुरको गड्डाचौकी, कैलालीको त्रिनगर, बैतडीको झुलाघाट र दार्चुलामा हेल्थ डेस्क स्थापना गरिएको थियो। तर अहिले ती डेस्कहरू संसाधन अभाव र व्यवस्थापनको कमजोरीले प्रभावहीनजस्तै भएका छन्।
Advertisement
समयमै नाका व्यवस्थापन र परीक्षण प्रभावकारी बनाउन नसकेमा सुदूरपश्चिममा संक्रमणको जोखिम अझै बढ्न सक्छ। भारतसँगको खुला सीमाका कारण यहाँ विशेष सतर्कता आवश्यक रहेको विज्ञहरू बताउँछन्। संक्रमण रोकथामका लागि सरकार, स्थानीय निकाय र सुरक्षाकर्मीबीच समन्वय आवश्यक छ। सीमामा परीक्षण किटको पर्याप्त उपलब्धता, निगरानीको कडाइ र जनचेतना अभिवृद्धिले मात्र सम्भावित जोखिम नियन्त्रणमा ल्याउन सक्ने देखिन्छ।
प्रतिक्रिया